هزینه سربار در حسابداری صنعتی و گروه های هزینه

یکی از جنبه‌های کلیدی در حسابداری صنعتی، تعیین بهای تمام شده محصولات است. ازآنجاکه هزینه‌های سربار یکی از اجزای حیاتی بهای تمام شده به‌حساب می‌آید و نقش بسزایی ایفا می‌کند، ضروری است که فرایند شناسایی و محاسبه این هزینه‌ها به‌دقت و به طور صحیح انجام گیرد.

اهمیت حسابداری در شرکت‌های تولیدی علی‌الخصوص در زمینه مدیریت هزینه‌ها، ما را بر آن داشت که در این مقاله از وب سایت حسابداری اوراش به‌تفصیل به بررسی هزینه‌های سربار در حسابداری صنعتی بپردازیم. این هزینه‌ها شامل تمام هزینه‌های غیرمستقیم مرتبط با تولید هستند که برای محاسبه صحیح بهای تمام شده محصولات ضروری هستند.

مفهوم هزینه سربار در حسابداری صنعتی

به‌منظور آشنایی دقیق مفهوم هزینه سربار در حسابداری صنعتی، باید به تعریف هزینه سربار در حسابداری صنعتی انواع هزینه‌های سربار پرداخت. علاوه بر این شیوه محاسبه انحرافات سربار و چگونگی ثبت هزینه‌های سربار و نحوه تسهیم هزینه‌های سربار در حسابداری صنعتی را مورد بررسی و ارزیابی قرار خواهیم داد:

معرفی هزینه سربار

هزینه سربار یکی از عناصر حیاتی در محاسبه بهای تمام شده محصولات در حسابداری صنعتی است. این هزینه‌ها به هزینه‌های غیرمستقیم اطلاق می‌شوند که نمی‌توان آن‌ها را به‌ طور مستقیم به یک محصول خاص اختصاص داد. به‌عبارت‌دیگر، هزینه‌های سربار شامل هزینه‌هایی هستند که در فرایند تولید وجود دارند، اما تخصیص آنها به یک محصول خاص مقرون‌به‌صرفه نیست. به‌عنوان‌مثال، هزینه‌های مربوط به سوخت، برق و روشنایی به‌عنوان هزینه‌های سربار شناخته می‌شوند.

انواع هزینه‌های سربار

هزینه‌‎های سربار را می‌توان به دسته‌های مختلفی تقسیم‌بندی کرد:

• سربار ثابت: هزینه‌هایی که در طول زمان تغییر نمی‌کنند، مانند اجاره تجهیزات.
• سربار متغیر: هزینه‌هایی که به میزان تولید وابسته هستند، مانند هزینه مواد مصرفی برای تولید.
• سربار نیمه متغیر: این نوع هزینه‌ها ترکیبی از دو نوع قبلی هستند و تحت‌تأثیر تغییرات تولید قرار می‌گیرند.

برآورد و شناسایی هزینه‌های سربار

در کمپانی‌های تولیدی، پیش‌بینی دقیق تعداد تولیدات قبل از آغاز عملیات، به برنامه‌ریزی مناسب منجر می‌شود. این پیش‌بینی در شناسایی اختلاف بین تولید پیش‌بینی‌شده و تولید واقعی نقش مهمی ایفا می‌کند. برای این منظور، هزینه‌های سربار ساخت باید به طور دقیق برآورد شوند و در سیستم‌های نرم‌افزاری مالی ثبت شوند.

شیوه تسهیم هزینه‌های سربار

برای تخصیص هزینه‌های سربار به محصولات مختلف، انواع روش‌های تسهیم وجود دارد. این روش‌ها می‌توانند شامل تخصیص بر اساس ساعت کار، مساحت استفاده شده از کارخانه یا تعداد واحدهای تولید شده باشند. انتخاب روش مناسب بر اساس نوع فعالیت و ساختار سازمان انجام می‌گیرد.

زمان شناسایی هزینه‌های سربار

هزینه‌های سربار در دو زمان شناسایی می‌شوند:

• پیش‌بینی هزینه سربار: در این حالت، هزینه‌ها قبل از شروع دوره مالی تخمین زده می‌شوند و به آن سربار پیش‌بینی شده گفته می‌شود.
• شناسایی هزینه سربار واقعی: در این مرحله، هزینه‌ها بعد از تحقق و در پایان دوره مالی شناسایی می‌شوند و به آن سربار واقعی می‌گویند.

تأثیر حسابداری سربار بر عملکرد سازمانی

شناسایی و ثبت درست هزینه‌های سربار در حسابداری صنعتی علاوه بر این که به مدیران امکان می‌دهد تا تولید واقعی را با پیش‌بینی‌های قبلی مقایسه کنند، بلکه به شناسایی نقاط ضعف و تقویت زیرساخت‌های مالی شرکت منجر می‌شود. این فرایند با بهینه‌سازی هزینه‌ها و افزایش بهره‌وری، موجب پیشرفت و رشد سازمان می‌شود. در واقع، تسلط بر اصول هزینه سربار و نحوه مدیریت آن لازمه موفقیت در دنیای رقابتی تولید است و به حسابداران صنعتی این امکان را می‌دهد که در فرایندهای تصمیم‌گیری کلیدی نقش مؤثری ایفا کنند.

تقسیم‌بندی انواع هزینه سربار در حسابداری صنعتی

تحلیل و مدیریت هزینه‌های سربار در حسابداری صنعتی امری اساسی به شمار می‌آید و برای انجام آن، شناخت جامع از انواع هزینه‌ها ضروری است. هزینه‌های سربار، به دلایلی طبقه‌بندی می‌شوند تا به تحلیل بهتر و مدیریت کارآمدتر منجر گردند. در ادامه، به معرفی دو نوع اصلی تقسیم‌بندی هزینه‌های سربار در حسابداری صنعتی می‌پردازیم.

سربار مستقیم و سربار غیرمستقیم

در حسابداری صنعتی سربار دارای دودسته کلی است که سربار مستقیم و سربار غیرمستقیم هستند. در ادامه مطلب به بررسی سربار مستقیم و سربار غیرمستقیم می‌پردازیم:

سربار مستقیم

هزینه‌های سربار مستقیم، هزینه‌هایی هستند که به‌راحتی می‌توان آن‌ها را به یک واحد یا دایره تولیدی خاص نسبت داد. به‌عنوان‌مثال، هزینه‌های مربوط به تعمیر و نگهداری تجهیزات خاص در یک دایره تولیدی مشخص باید تحت عنوان سربار مستقیم شناسایی شوند. این هزینه‌ها به طور مستقیم در فرایند تولید تأثیرگذار هستند و لذا محاسبه آن‌ها برای تعیین بهای تمام شده محصولات حیاتی است.

سربار غیرمستقیم

در مقابل، هزینه‌های سربار غیرمستقیم، هزینه‌هایی هستند که نمی‌توان به‌وضوح آن‌ها را به محصولات یا دایره‌های مشخصی نسبت داد. این هزینه‌ها معمولاً به فعالیت‌های کل واحد تولیدی مرتبط هستند. به‌عنوان‌مثال، هزینه‌های سوخت و خدمات عمومی مانند روشنایی که در تمام واحدها استفاده می‌شوند، نمونه‌ای از سربار غیرمستقیم به شمار می‌آیند.

سربار ثابت، متغیر و نیمه متغیر

البته شایان‌ذکر است که اقلام سربار در حسابداری صنعتی نیز شامل ثابت، متغیر و نیمه متغیر به‌حساب می‌آیند که در ادامه مطلب به بررسی آنها می‌پردازیم:

سربار ثابت

هزینه‌های سربار ثابت به آن دسته از هزینه‌ها اطلاق می‌شود که تحت‌تأثیر تغییرات تولید قرار نمی‌گیرند. به‌عبارت‌دیگر، این هزینه‌ها در هر سطحی از تولید ثابت باقی می‌مانند. به‌عنوان یک مثال، هزینه اجاره عمده کارخانه یا هزینه بیمه تأسیسات جزو سربار ثابت هستند، چرا که این مقادیر به فعالیت تولیدی وابسته نیستند.

سربار متغیر

برخلاف سربار ثابت، هزینه‌های سربار متغیر کاملاً به سطح تولید وابسته هستند. با افزایش تولید، این هزینه‌ها نیز به‌تناسب افزایش می‌یابند. به‌عنوان نمونه، هزینه مواد اولیه غیرمستقیم و دستمزد کارگران غیرمستقیم از اقلام سربار متغیر محسوب می‌شوند.

سربار نیمه متغیر

این نوع سربار، ویژگی‌های هر دو نوع قبلی را دارد و شامل عناصری است که ممکن است تحت تغییرات تولید قرار بگیرند، اما نه به طور کامل. بخشی از سربار نیمه متغیر ثابت و بخشی دیگر متغیر است. به‌عنوان‌مثال، در هزینه‌های برق، مبلغ آبونمان جزء ثابت به‌حساب می‌آید، درحالی‌که بخشی از هزینه که با مصرف برق مرتبط است، متغیر محسوب می‌شود.

جهت خرید نرم افزار به مشاوره نیاز دارید!؟

شماره تلفن همراه خود را وارد کنید کارشناسان ما با شما تماس خواهند گرفت.

URL

این قسمت برای اهداف اعتبارسنجی است و باید بدون تغییر باقی بماند.

نام و نام خوانوادگی(ضروری)

شماره همراه(ضروری)

گروه‌های هزینه سربار در حسابداری صنعتی

هزینه‌های سربار در حسابداری صنعتی به سه گروه تقسیم می‌شوند: سربار ساخت، سربار اداری و تشکیلاتی، و سربار توزیع و فروش. در ادامه هر یک از این گروه‌ها به ‌طور جامع مورد بررسی قرار می‌گیرد.

سربار ساخت

سربار ساخت شامل تمامی هزینه‌هایی است که در فرایند تولید کالا صرف می‌شوند، به‌جز هزینه مواد اولیه و دستمزد مستقیم. به‌عبارت‌دیگر، هر هزینه‌ای که برای تولید کالا به طور غیرمستقیم به کار گرفته می‌شود، جزء سربار ساخت به شمار می‌آید. این هزینه‌ها همچنین به‌عنوان هزینه‌های عمومی کارخانه نیز شناخته می‌شوند و در حساب کالای در جریان ساخت ثبت می‌شوند.

برای مدیریت بهینه هزینه‌های سربار ساخت، وجود یک نرم‌افزار حسابداری مناسب ضروری است. درصورتی‌که سازمان شما فاقد چنین نرم‌افزاری است، توصیه می‌شود به سرمایه‌گذاری در آن توجه داشته باشید. داشتن ابزار مناسب به شما کمک می‌کند تا کنترل دقیقی بر هزینه‌ها داشته باشید و بتوانید تصمیمات بهتری اتخاذ کنید.

بودجه مجاز سربار

بودجه مجاز سربار به مبلغی اطلاق می‌شود که بر اساس سطح تولید واقعی مجاز به هزینه‌کرد آن هستیم. فرمول محاسبه این بودجه به شرح زیر است:

 Y = ax + b

در این فرمول:

• B نمایانگر هزینه‌های ثابت پیش‌بینی‌شده است.
• X نشان‌دهنده مقدار کارکرد واقعی است.
• A نرخ سربار متغیر را نمایش می‌دهد.

تفاوت کلیدی بین بودجه مجاز سربار ثابت و متغیر در این است که بودجه ثابت به تعداد تولید بستگی ندارد و در هر زمانی قابل‌استفاده است، درحالی‌که بودجه متغیر به سطح کارکرد وابسته است.

سربار اداری و تشکیلاتی

سربار اداری و تشکیلاتی به هزینه‌هایی اطلاق می‌شود که در واحدهای اداری شرکت صرف می‌شوند. این هزینه‌ها معمولاً به‌عنوان هزینه‌های دوره شناسایی می‌شوند و به پایان دوره مالی منتقل می‌شوند تا به‌حساب سود و زیان اثرگذار باشند. این دسته از هزینه‌ها شامل مخارجی است که به مدیریت، برنامه‌ریزی و هماهنگی فعالیت‌های تجاری مرتبط می‌شود.

سربار توزیع و فروش

سربار توزیع و فروش شامل تمامی هزینه‌های مرتبط با فروش کالا و خدمات است. این هزینه‌ها نیز به‌عنوان هزینه‌های دوره شناسایی و در نهایت به‌حساب سود و زیان منتقل می‌شوند. بر اساس قوانین سامانه مودیان، از ابتدای سال 1402 تمامی شرکت‌ها موظف به ارسال صورتحساب‌های مالیاتی بر اساس فاکتورهای فروش خود به این سامانه هستند. لذا لازم است تا شرکت‌ها از دقت و شفافیت در ثبت و گزارش هزینه‌های توزیع و فروش اطمینان حاصل کنند.

سربار واقعی در حسابداری صنعتی

سربار واقعی در حسابداری صنعتی به مجموعه‌ای از هزینه‌ها اطلاق می‌شود که در طول یک دوره مالی به طور واقعی و عملیاتی انجام شده‌اند. این هزینه‌ها شامل هر نوع هزینه‌ای هستند که به‌صورت نقدی پرداخت شده یا تعهد به پرداخت آن‌ها صورت‌گرفته است. همچنین ممکن است برخی از این هزینه‌ها در پایان سال مالی به دلیل اصلاح حساب‌ها شناسایی شوند. به‌عبارت‌دیگر، سربار واقعی نمایانگر هزینه‌های مستند و ثبت‌شده‌ای است که تأثیر مستقیم بر بهای تمام‌شده محصولات دارد.

هزینه‌های واقعی سربار در حسابداری صنعتی به هزینه‌هایی اشاره دارد که به طور عملی در طی دوره مالی ثبت شده‌اند. هرچند که مدیران در فرایند تصمیم‌گیری به این اقلام توجه می‌کنند، اما به‌تنهایی به آن‌ها اکتفا نمی‌کنند. دلیل این امر این است که هزینه‌های واقعی منعکس‌کننده صرف‌نظر از تغییرات و پیش‌بینی‌های آینده هستند و نمی‌توانند ملاک مناسبی برای تصمیم‌گیری‌های تولیدی یا برنامه‌ریزی‌های آتی قرار گیرند.

سربار پیش‌بینی‌شده در حسابداری صنعتی

سربار پیش‌بینی‌شده به آن دسته از هزینه‌های سربار اطلاق می‌شود که پیش از آغاز دوره مالی، بر اساس تجربیات گذشته و پیش‌بینی‌های مربوط به قیمت‌های آینده برآورد می‌شود. این نوع سربار به مدیران کمک می‌کند تا بهای تمام‌شده محصولات را بادقت بیشتری محاسبه کنند و به آن‌ها اطلاعاتی برای برنامه‌ریزی تولید ارائه می‌دهد.

محاسبه بهای تمام‌شده محصولات در حسابداری صنعتی نیازمند آن است که هزینه سربار به‌درستی برآورد و در نظر گرفته شود. ازآنجایی‌که برخی از اقلام سربار ممکن است در انتهای سال مالی شناسایی شوند، ممکن است مبلغ دقیق این هزینه‌ها در زمان محاسبه بهای تمام‌شده مشخص نباشد. بدین جهت، ضروری است که هزینه سربار را در حسابداری صنعتی به شیوه‌ای پیش‌بینی کنیم. برای این منظور معمولاً از یک نرخ ازپیش‌تعیین‌شده استفاده می‌شود که این نرخ، نتایج حاصل از پیش‌بینی سربار را تشکیل می‌دهد.

ارتباط هزینه سربار با مراکز هزینه در حسابداری صنعتی

در هر واحد تولیدی، فعالیت‌ها و فرایندهایی وجود دارد که هزینه‌های لازم برای تولید محصول در آن‌ها انجام می‌شود. این بخش‌ها به‌عنوان مراکز هزینه یا واحدهای دوائر شناخته می‌شوند. با افزایش تعداد مراکز هزینه، کنترل و مدیریت هزینه‌های سربار به‌مراتب آسان‌تر خواهد شد. در واحدهای تولیدی، مراکز هزینه به دودسته اصلی تقسیم می‌شوند:

مراکز یا دوایر تولیدی

مراکز تولیدی، واحدهایی هستند که به‌صورت مستقیم در فرایند تولید محصولات مشارکت دارند. این مراکز مسئولیت اجرای مراحل تولید را بر عهده دارند و هزینه‌های مرتبط با آن‌ها به‌صورت مستقیم به تولید محصولات مرتبط می‌شود. به‌عنوان‌مثال، در یک واحد تولیدی پارچه‌بافی، دایره ریسندگی و دایره بافندگی از نمونه‌های دوایر تولیدی محسوب می‌شوند.

مراکز یا دوایر پشتیبانی (خدماتی)

مراکز پشتیبانی، در فرایند تولید به‌صورت مستقیم مشارکت ندارند، اما به ارائه خدمات به سایر دوایر تولیدی کمک می‌کنند. هزینه‌های این دوایر عموماً به هزینه‌های سربار مربوط می‌شوند که می‌توانند شامل واحدهای اداری، حسابداری، منابع انسانی و خدمات فنی باشند. به‌عنوان نمونه، واحد حسابداری در یک شرکت تولیدی، کلاسیک‌ترین مثال از یک دایره پشتیبانی به شمار می‌آید.

تسهیم هزینه‌های سربار در حسابداری صنعتی

هزینه‌های سربار معمولاً غیرمستقیم هستند و ممکن است به یک دایره خاص یا به‌تمامی دوایر تولیدی مرتبط باشند. در واحدهای تولیدی، پس از شناسایی هزینه‌های سربار، این هزینه‌ها باید بین مراکز هزینه تسهیم یا تقسیم شوند. فرایند تسهیم هزینه‌ها نیازمند شناسایی دقیق سهم هر یک از دوایر تولیدی و پشتیبانی در ایجاد این هزینه‌ها است. تسهیم سربار در حسابداری صنعتی شامل دو مرحله اصلی است:

تسهیم اولیه

در مرحله تسهیم اولیه، باید هزینه‌های سربار بین دوایر تولیدی و پشتیبانی بر اساس یک مبنای منطقی و مناسب تخصیص یابد. هدف این مرحله مشخص‌کردن سهم هر دایره از هزینه‌های سربار است تا تصویری واضح از هزینه‌ها به دست آید. به عبارتی، در این مرحله هزینه‌های عام کارخانه‌ها به مراکز مربوطه اختصاص می‌یابد.

تسهیم ثانویه

پس از اتمام تسهیم اولیه، اطلاعات حاصل از آن در مرحله تسهیم ثانویه مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این مرحله، هزینه‌های سربار مربوط به دوایر پشتیبانی بر اساس یک مبنای مناسب بین سایر دوایر تولیدی سرشکن می‌شود. این فرایند به تخصیص عادلانه و دقیق هزینه‌ها کمک می‌کند و اطمینان حاصل می‌کند که هر مرکز هزینه سهم واقعی و عادلانه‌ای از هزینه‌های ایجاد شده را به دست می‌آورد.

 برآورد هزینه سربار در حسابداری صنعتی

سربار در حسابداری صنعتی به هزینه‌هایی اشاره دارد که به طور مستقیم در فرایند تولید محصولات مشارکت ندارند و معمولاً شامل هزینه‌های عمومی، اداری و سایر هزینه‌های غیرمستقیم است. یکی از چالش‌های اصلی در مدیریت حسابداری صنعتی، تعیین مبلغ دقیق سربار است، چرا که برخی از این هزینه‌ها در پایان سال مالی شناسایی می‌شوند. به همین دلیل، محاسبه و برآورد هزینه سربار به‌سادگی امکان‌پذیر نیست. به‌منظور محاسبۀ بهای تمام‌شده محصولات، نیاز است که هزینه‌های سربار قبل از آغاز دوره مالی پیش‌بینی شوند.

پیش‌بینی هزینه‌های سربار

پس از برآورد هزینه‌های سربار در حسابداری صنعتی، این مبلغ پیش‌بینی‌شده تا پایان دوره مالی به‌عنوان مبنای محاسبه بهای تمام‌شده محصولات مورد استفاده قرار می‌گیرد. به این نرخ پیش‌بینی‌شده معمولاً “نرخ جذب سربار” گفته می‌شود. این نرخ نمایانگر سهمی است که هزینه‌های سربار در تولید واقعی هر محصول دارند و نقش ویژه‌ای در مدیریت مالی سازمان ایفا می‌کند.

ثبت هزینه‌های سربار در حسابداری صنعتی

ثبت هزینه‌های سربار در حسابداری صنعتی به چندین مرحله شامل ثبت هزینه‌های واقعی سربار، ثبت سربار ساخت جذب‌شده و ثبت هزینه‌های ناشی از اضافه یا کسر جذب سربار تقسیم می‌شود.

ثبت سربار ساخت جذب‌شده

برای ثبت هزینه‌های سربار ساخت جذب شده، ابتدا حساب کالای در جریان ساخت به‌عنوان بدهکار و حساب کنترل سربار ساخت به‌عنوان بستانکار ثبت می‌شود. این فرایند نشان‌دهنده تخصیص دقیق هزینه‌های سربار به فرایند تولید است و اطمینان می‌دهد که هزینه‌های غیرمستقیم به‌صورت واقعی در محاسبه بهای تمام‌شده محصولات لحاظ شده‌اند.

نکات مهم در مورد هزینه سربار در حسابداری صنعتی

هزینه سربار در حسابداری صنعتی به هزینه‌های غیرمستقیمی اشاره دارد که به طور مستقیم در فرایند تولید محصولات دخالتی ندارد. این هزینه‌ها شامل هزینه‌های عمومی، اداری، نگهداری و تعمیری، و هزینه‌های تأسیسات می‌شوند که به‌طورکلی برای پشتیبانی از عملیات تولیدی ضروری هستند. مدیریت دقیق این هزینه‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، زیرا می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر بهای تمام‌شده محصولات و در نتیجه بر سودآوری شرکت داشته باشد. یکی از نکات کلیدی در ارتباط با هزینه سربار، برآورد صحیح آن است.

به دلیل این‌که بسیاری از هزینه‌های سربار در پایان سال مالی شناسایی می‌شوند، تعیین مبلغ دقیق آن‌ها مستلزم استفاده از روش‌های پیش‌بینی و تحلیل هزینه است. نرخ جذب سربار که بر اساس برآورد هزینه‌ها به دست می‌آید، به شرکت‌ها این امکان را می‌دهند تا هزینه‌های سربار را به‌ طور مؤثری بین محصولات مختلف توزیع کنند. علاوه بر این، تسهیم هزینه‌های سربار بین مراکز هزینه نیز از اهمیت زیادی برخوردار است. این فرایند به سازمان‌ها این امکان را می‌دهد که شفافیت بیشتری در کنترل هزینه‌ها داشته باشند و به تحلیل هرچه دقیق‌تر از منابع هزینه‌ای دست یابند. در نهایت، ثبت دقیق هزینه‌های سربار و تحلیل آن‌ها برای اتخاذ تصمیمات استراتژیک و بهینه‌سازی فرایندهای تولید ضروری است.

نتیجه‌گیری

باتوجه‌به توضیحات ارائه شده، مدیریت صحیح هزینه‌های سربار و ثبت دقیق آن‌ها در سیستم حسابداری صنعتی، نقش کلیدی در تحلیل بهای تمام‌شده و کنترل مالی شرکت‌ها ایفا می‌کند. با برآورد و ثبت بهینه هزینه‌های سربار، سازمان‌ها می‌توانند تصویر شفافی از هزینه‌های خود به دست آورده و در نتیجه به تصمیم‌گیری‌های بهتری در زمینه تولید و تعیین قیمت محصولات دست یابند.