تعطیل‌کاری چیست؟ + فرمول محاسبه آن

محاسبه حقوق و دستمزد کارکنان اساساً بستگی به زمان و شرایط کاری آن‌ها دارد؛ به‌ویژه اینکه فعالیت‌ها در چه ساعت‌هایی از شبانه‌روز و در چه روزهایی از هفته انجام شده است؛ بنابراین، قبل از شروع فرایند محاسبه، ضروری است که ارزیابی دقیقی از ساعات کاری هر فرد در طول ماه، روزها و شرایط مربوط به آن‌ها صورت گیرد.

یکی از نکات مهمی که باید در نظر حسابداران حقوق لحاظ گردد، میزان تعطیلات کاری هر یک از کارکنان در هر ماه است. تعطیل‌کاری به معنای ساعت‌هایی است که کارگران طبق توافق یا مقررات قانونی مجبور به کار در روزهای تعطیل می‌شوند. در این مقاله از اوراش به بررسی مفهوم تعطیل‌کاری و شیوه‌های محاسبه آن خواهیم پرداخت. همچنین، به تفاوت‌های کلیدی میان تعطیل‌کاری، اضافه‌کاری و کار جمعه‌ نیز خواهیم پرداخت تا درک بهتری از این مفاهیم برای مدیران و حسابداران فراهم آوریم.

تعطیل‌کاری چیست؟

تعطیل‌کاری به این معنا است که کارگر در روزهای تعطیل رسمی و مناسبتی به کار مشغول می‌شود بدون آنکه به او روز جایگزینی برای تعطیلی اعطا شود. این نوع کارکردن نشان‌دهنده عدم رعایت حقوق کارگران و مخالفت با اصول مربوط به زمان استراحت و بازیابی انرژی برای آنان است. طبق قانون کار ایران، کارگران حق دارند از تعطیلات رسمی برخوردار شوند، و کارکردن در این روزها می‌تواند موجب نارضایتی و کاهش بهره‌وری شود.

این مفهوم به‌ویژه در کشورهایی که به تعطیلات رسمی اهمیت می‌دهند، موردتوجه قرار می‌گیرد و در نهایت برای حفظ تعادل کار و زندگی کارگران بسیار حائز اهمیت است. از سوی دیگر، کارفرمایان باید این حقوق را رعایت کنند و در صورت نیاز به کار در روزهای تعطیل، مزد بیشتری به کارگران پرداخت کنند. به‌طورکلی، تعطیل‌کاری باید به‌ طور قانونی و با توافق طرفین انجام شود.

مبانی قانونی تعطیل‌کاری

مبانی قانونی تعطیل‌کاری به مجموعه‌ای از قوانین و مواد مرتبط با حقوق کارگران اشاره دارد که به طور خاص در ایران مقرر شده است. این مبانی به تعریف تعطیلات رسمی و حقوق کارگران در روزهای تعطیل مربوط می‌شود. به‌طورکلی، قانون کار ایران نهادینه‌سازی حقوق کارگران را در روزهای تعطیل رسمی شامل می‌شود و برای مشخص‌کردن الزامات و شرایط کار در این روزها به قوانینی نظیر مواد 62 و 63 استناد می‌کند. در ادامه با مبانی قانونی تعطیل‌کاری بیشتر آشنا خواهیم شد:

بررسی ماده 62 قانون کار: تعطیلی روز جمعه

ماده 62 قانون کار به روز جمعه به‌عنوان تعطیل هفتگی اشاره دارد و اعلام می‌کند که این روز باید با مزد کامل به کارگران پرداخت شود. در صورتی که کارگر در روز جمعه کار کند، کارفرما موظف است 40٪ فوق‌العاده به او پرداخت کند. این ماده به‌روشنی بیان می‌کند که کارگری که در روزهای تعطیل کار کند، نباید با عدم رعایت حقوق خود مواجه شود.

همچنین، اگر کارفرما برای کار در روز جمعه، روزی را به‌عنوان جایگزین تعیین نکند، این اقدام غیرقانونی تلقی می‌شود و کارگر حق دارد از کار در این روز انصراف دهد. بنابراین، ماده 62 به‌عنوان یک ضمانت قانونی برای کارگران در برابر کار اجباری در روز جمعه عمل می‌کند و از حقوق آنان حفاظت می‌کند.

بررسی ماده 63 قانون کار: تعطیلات رسمی و روز کارگر

ماده 63 قانون کار به دیگر تعطیلات رسمی کشور اشاره دارد که شامل روز جهانی کارگر (11 اردیبهشت) می‌شود. طبق این ماده، کارگران نیز باید حق استفاده از این تعطیلات را داشته باشند، و در صورت کار در این روزها، مزد کامل و مزایای اضافی به آنان تعلق می‌گیرد. این قانون به‌ویژه برای کارگران در مشاغل مختلف که ممکن است به کار در روزهای تعطیل مجبور شوند، بسیار حائز اهمیت است. همچنین، ماده 63 نقش بسزایی در حمایت از حقوق اجتماعی کارگران دارد. بدین‌ترتیب، این ماده قانونی به توزیع عادلانه مزایا و حقوق کارگران در روزهای تعطیل کمک می‌کند و استرس و فشار کاری کارگران را کاهش می‌دهد.

اصل 17 قانون اساسی و تاثیر آن بر تعطیل‌کاری

اصل 17 قانون اساسی ایران به اهمیت ساعات کار و استراحت کارگران تأکید می‌کند و از حقوق آنها در این زمینه حمایت می‌کند. این اصل تأکید می‌کند که باید به کارگران این امکان داده شود که در زمان‌های مشخصی استراحت کنند و از تعطیلات رسمی بهره‌مند شوند. مخصوصا، این اصل بر ضرورت حفظ کرامت انسانی کارگران و رعایت حقوق آنها در زمینه زمان کار و استراحت تأکید دارد.

این حمایت‌های قانونی می‌تواند به کارفرمایان کمک کند تا به منافع کارگران توجه بیشتری داشته باشند، و از کار اجباری در روزهای تعطیل جلوگیری کنند. بنابراین، اصل 17 موجب رعایت حقوق کارگران و ایجاد شرایط کاری مناسب‌تر می‌شود و تأثیر مثبتی بر روانشناسی و بهره‌وری کارگران در محیط کار دارد.

جهت خرید نرم افزار به مشاوره نیاز دارید!؟

شماره تلفن همراه خود را وارد کنید کارشناسان ما با شما تماس خواهند گرفت.

LinkedIn

این قسمت برای اهداف اعتبارسنجی است و باید بدون تغییر باقی بماند.

نام و نام خوانوادگی(ضروری)

شماره همراه(ضروری)

تعطیلات رسمی چه روزهایی هستند؟

تعطیلات رسمی به مجموعه روزهایی اطلاق می‌شود که بنا به تصمیم دولت و طبق قوانین کار، افراد موظف به استراحت و عدم فعالیت در آن روزها هستند. این تعطیلات شامل روزهایی مانند نوروز، روز جمهوری اسلامی، روز کارگر در 11 اردیبهشت، روز عاشورا، روز ولادت پیامبر (ص)، و دیگر مناسبت‌های ملی و مذهبی است.

این مناسبت‌ها نه تنها به‌عنوان فرصتی برای استراحت و تجدید انرژی برای کارگران شناخته می‌شوند، بلکه تأثیر مستقیمی بر حقوق و دستمزد آن‌ها نیز دارند. بر اساس قانون کار، کارگران موظف به پرداخت مزد کامل در این روزها هستند. به معنای دیگر، کارکردن در این روزها بدون توافق و پرداخت مزایای اضافی، غیرقانونی است. به‌این‌ترتیب، این تعطیلات فرصتی برای کارگران فراهم می‌کند تا بتوانند از حقوق خود بهره‌مند شوند و در عین حال بر رفاه اجتماعی و روحیه کارکنان نیز تأثیر مثبتی می‌گذارد.

آیا روز کارگر هم تعطیل‌کاری محسوب می‌شود؟

روز کارگر که در ایران در تاریخ 11 اردیبهشت برگزار می‌شود، به‌عنوان یک روز رسمی و روز تعطیل شناخته می‌شود. بر اساس ماده 63 قانون کار، این روز به‌عنوان تعطیل رسمی محسوب می‌شود و کارگران حق دارند بدون نگرانی از کار در این روز بهره‌مند شوند. همچنین، این قانون مقرر می‌دارد که کارگران در صورت کار در این روز، باید مزد کامل و مزایای اضافی دریافت کنند. به‌عبارت‌دیگر، کار در روز کارگر در واقع نوعی تعطیل‌کاری است و هیچ کارگری نمی‌تواند مجبور به کار در این روز شود. بنابراین، در صورتی که کارگری در این روز به‌اجبار کار کند، حق قانونی او برای دریافت دستمزد کامل و مزایای مربوطه محفوظ است.

نحوه محاسبه تعطیل‌کاری چگونه است؟

نحوه محاسبه تعطیل‌کاری به نرخ‌های تعیین‌شده و فرمول‌های خاصی وابسته است. به‌طورکلی، برای محاسبه مبلغ تعطیل‌کاری، از فرمول زیر استفاده می‌شود:

مبلغ کل تعطیل‌کاری = تعداد ساعات کار در تعطیل ضربدر 1.4 ضرب‌در  (7.33/مزد مبنا)  تعداد ساعات کار در تعطیل

مزد مبنا شامل مزد پایه روزانه، پایه سنوات، و مزایای به‌تبع شغل است. برای مثال، اگر مزد مبنا = 3,463,656 ریال باشد و کارگر در یک تعطیل رسمی 8 ساعت کار کند، ابتدا باید مزد مبنای ساعتی محاسبه شود. سپس با ضرب کردن آن در 1.4، مزد ساعت تعطیل‌کاری محاسبه می‌شود. در پایان، مبلغ کل تعطیل‌کاری با ضرب کردن مزد هر ساعت تعطیل‌کاری در تعداد ساعات کار در تعطیل مشخص می‌شود.

ضریب تعطیل‌کاری و میزان افزایش حقوق

ضریب تعطیل‌کاری به تفاوت میان مزد عادی و مبلغی که کارگر در روزهای تعطیل و رسمی دریافت می‌کند، مربوط می‌شود. بر اساس قوانین کار ایران، کارگر در روزهای تعطیلی که کار می‌کند، از حقوق و مزایای بیشتری بهره‌مند می‌شود. به طور خاص، در روزهای تعطیل، کارگران 40٪ مازاد بر مزد مبنای ساعتی خود را به‌عنوان فوق‌العاده دریافت می‌کنند.

بنابراین، اگر مزد مبنای کار عادی 1,000,000 ریال باشد، مبلغ دریافتی کارگر در یک روز تعطیل به 1,400,000 ریال (1,000,000 + 400,000) می‌رسد. این افزایش حقوق انگیزه‌ای برای کارگران خواهد شد تا در صورت نیاز به کار در روزهای تعطیل، همکاری کنند.

تفاوت بین تعطیل‌کاری و جمعه کاری

تعطیل‌کاری و جمعه کاری دو مفهوم متفاوت هستند که ممکن است در شرایط مختلف برای کارگران پیش بیایند. تعطیل‌کاری به کار در روزهای تعطیل رسمی غیر از روز جمعه اشاره دارد، درحالی‌که جمعه کاری به کارکردن در روز جمعه که به‌عنوان تعطیل هفتگی شناخته می‌شود، تمرکز دارد. یکی از تفاوت‌های اصلی این دو این است که در روز جمعه، کارگران به طور کامل مشمول دریافت دستمزد با مقدار فوق‌العاده 40٪ برای هر ساعت کار می‌شوند.

علاوه بر این، طبق قانون، اگر کارگری در روز جمعه به کار مشغول شود و روز جایگزینی ارائه نشود، کارفرما مکلف است حقوق مربوط به کار جمعه را پرداخت کند. در عوض، تعطیل‌کاری در روزهای رسمی دیگر ممکن است با شرایط خاصی همراه باشد و طبق قانون، کارفرما موظف به پرداخت حقوق کامل به کارگران است. به‌طورکلی، درحالی‌که هر دو مفاهیم به حقوق کارگران مربوط می‌شوند، اما شرایط و قوانین مرتبط با آن‌ها متفاوت است.

چه زمانی هم تعطیل‌کاری و هم جمعه کاری محاسبه می‌شود؟

در مواردی خاص، ممکن است یک کارگر هم در روز جمعه و هم در روزهای تعطیل رسمی به کار مشغول شود. در این شرایط، میزان دریافتی کارگر باید با احتساب حقوق مربوط به هر دو نوع کار محاسبه شود. به‌طورکلی، اگر کارگر در روز جمعه کار کند، او به‌عنوان غیرقانونی نمی‌تواند مجبور به کار شود و در صورت کار، کارفرما موظف به پرداخت دستمزد کامل به همراه 40٪ فوق‌العاده خواهد بود. در عین حال، اگر جمعه‌ای که کار در آن انجام می‌شود همزمان با تعطیلات رسمی دیگری باشد، کارگر ممکن است هم از مزایای جمعه کاری و هم از تعطیل‌کاری بهره‌مند شود.

بنابراین، برای محاسبه دقیق حقوق، کارفرما باید دقت کند که آیا کارگر در روز جمعه و یا تعطیلات رسمی دیگری کارکرده است یا خیر. در نهایت، محاسبه حقوق در چنین شرایطی به روش زیر است: برای هر ساعت کار در جمعه، 140 درصد از مزد مبنا محاسبه می‌شود و کار در روزهای دیگر نیز طبق فرمول تعطیل‌کاری.

کار اجباری در روزهای تعطیل از دید قانون

طبق قوانین کار ایران، کار اجباری در روزهای تعطیل رسمی غیرقانونی تلقی می‌شود و کارفرمایان موظف به رعایت این حقوق هستند. ماده 63 قانون کار تأکید می‌کند که در صورت نیاز به کار در روزهای تعطیل، کارگران باید به‌صورت رسمی و با توافق، و همچنین با پرداخت مزد مناسب، مورداستفاده قرار گیرند. اگر کارگری مجبور به کار در روز تعطیل شود، کارفرما موظف است علاوه بر پرداخت حقوق کامل، مزایای اضافی نیز به او پرداخت کند. به این منظور، قانون به کارگران این امکان را می‌دهد که در صورت عدم احترام به حقوق قانونی خود از طریق مراجع قضایی شکایت کنند.  کار اجباری بر روحیه کارکنان تأثیر منفی می‌گذارد و ممکن است منجر به کاهش بهره‌وری و کارایی آنها شود.

چه کسانی مشمول تعطیل‌کاری هستند؟

تعطیل‌کاری به کارگرانی که در روزهای تعطیل رسمی به کار مشغول می‌شوند، مربوط می‌شود. بر اساس قانون کار، تمامی کارگران رسمی و غیررسمی که تحت پوشش قانون قرار دارند، مشمول حقوق و مزایای مربوط به تعطیل‌کاری هستند. این گروه شامل کارگران کارخانه‌ها، شرکت‌ها، مؤسسات دولتی و خصوصی، و همچنین کارگران پروژه‌ای و ساختمانی می‌شود. به‌عبارت‌دیگر، هر فردی که به‌نوعی در قالب قرارداد کاری با کارفرما همکاری کند، مشمول این قانون است. همچنین، علاوه بر کارگران، کارمندان دولتی و خصوصی نیز تحت این قانون قرار دارند و از مزایای تعطیل‌کاری بهره‌مند می‌شوند.

البته لازم به ذکر است که به دلیل تفاوت در شرایط کاری و نوع فعالیت، ممکن است برخی از گروه‌های شغلی به صرفه‌جویی در ساعات کاری در روزهای تعطیل مشغول شوند، اما در نهایت همگی از حقوق پایه خود در ایام تعطیل برخوردارند. به همین دلیل، سازمان‌ها و کارفرمایان موظف هستند که تمامی کارگران تحت پوشش خود را به‌خوبی از این حقوق آگاه سازند و در روزهای تعطیل به نحو شایسته از آن‌ها حمایت کنند.

نحوه محاسبه آنلاین تعطیل‌کاری با اوراش

محاسبه تعطیل‌کاری به طور آنلاین می‌تواند به‌وسیله نرم‌افزارهایی نظیر اوراش در کوتاه‌ترین زمان ممکن و خیلی راحت انجام شود. برای این کار باید اطلاعات مربوط به مزد مبنای کارگران، تعداد ساعات کار انجام‌شده در روز تعطیل و تاریخ‌های مشخص را وارد کنید. سیستم به‌صورت خودکار مقام مکملی از قواعد محاسباتی موجود را بررسی و نتیجتاً مبلغ نهایی را محاسبه می‌کند.

سیستم‌های محاسبه آنلاین به کارفرمایان کمک می‌کنند تا به‌سرعت و دقت، تمام اطلاعات مربوط به حقوق و دستمزد کارگران در روزهای تعطیل را ثبت و پردازش کنند. همچنین، این نرم‌افزارها قابلیت جستجو و گزارش‌گیری متنوع از وضعیت کارگران را دارند و به کارفرمایان در تحلیل و مدیریت منابع انسانی کمک خواهند نمود.

توصیه‌های حسابداری برای مدیریت تعطیل‌کاری

برای مدیریت تعطیل‌کاری باید نکاتی را مدنظر قرار دهید که در ادامه به بررسی برخی از مهم‌ترین آنها می‌پردازیم:

• استفاده از نرم‌افزارهای حضوروغیاب و حقوق و دستمزد

استفاده از نرم‌افزارهای دقیق حضوروغیاب و حقوق و دستمزد برای کنترل ساعات کار و محاسبه مزایای تعطیل‌کاری در سازمان‌ها ضروری است. این ابزارها به کارفرمایان کمک می‌کند تا اطلاعات مرتبط به کارگران را به طور دقیق و به‌روزرسانی شده ثبت کنند و در نتیجه از بروز اشتباهات در محاسبه حقوق جلوگیری کنند.

• اهمیت ثبت دقیق ساعات کاری در ایام تعطیل

ثبت دقیق ساعات کاری در ایام تعطیل به کارفرمایان کمک می‌کند تا از حقوق و مزایای قانونی کارگران مطمئن شوند. این دقت در ثبت، به‌ویژه در روزهای تعطیل که سیستم‌های محاسبه حقوق باید به‌روز باشند، به مدیریت بهتر منابع انسانی کمک می‌کند. همچنین، این اطلاعات می‌توانند در صورت بروز هرگونه اختلاف یا شکایت، به‌عنوان مرجع قانونی مورداستفاده قرار گیرند.

• جلوگیری از جریمه‌های قانونی برای کارفرما

رعایت دقیق قوانین کار در زمینه تعطیل‌کاری موجب جلوگیری از جریمه‌های قانونی برای کارفرمایان خواهد شد. عدم رعایت حقوق کارگران، از جمله کار در روزهای تعطیل بدون پرداخت مزد مناسب، می‌تواند منجر به شکایت و پیگرد قانونی شود. به همین دلیل، کارفرمایان باید ضمن آگاهی از قوانین و الزامات، اقدامات لازم را برای رعایت حقوق کارکنان انجام دهند و در صورت امکان از کمک متخصصین حقوقی و حسابداری بهره‌مند شوند.

سخن پایانی

موضوع تعطیلات کاری و حقوق مرتبط با آن یکی از جنبه‌های حیاتی روابط کار در هر سازمان است. طبق قوانین کار ایران، کارگران از حقوق ویژه‌ای در روزهای تعطیل رسمی برخوردارند و کار اجباری در این روزها غیرقانونی است. تعطیل‌کاری شامل آن دسته از روزهاست که کارگران باید بدون نگرانی از فشار کاری و با حمایت حقوقی مناسب به استراحت بپردازند.

استفاده از نرم‌افزارهای حسابداری اوراش و مدیریت زمان در ثبت دقیق ساعات کاری و محاسبه حقوق، به کارفرمایان فرصتی می‌دهد تا به رعایت حقوق کارگران پایبند باشند.

سؤالات متداول